|
Gelir
Ýdaresi Baþkanlýðý'nca 23.06.2010 tarihinde "57 No'lu Katma Deðer Vergisi
Sirküleri " yayýmlanmýþtýr.
Bahsekonu
sirkülerde yer alan açýklamalar incelendiðinde, katma deðer vergisi uygulamasýna
yönelik olarak daha önceden özelge bazýnda verilmiþ olan bazý görüþlerin
birleþtirilip tek bir sirkülerde toplanýldýðý görülmektedir.
Sirkülerde;
*
Deðeri düþen mal için zayi olan mal hükümlerinin geçerli olmayacaðý; bu durumda
mallarýn zayi olmasý deðil düþük bedelle veya zararýna satýþý söz konusu
olacaðýndan, bu mallarýn iktisabý dolayýsýyla yüklenilen K.D.V.'nin indirim
konusu yapýlabileceði,
*
Yasal düzenleme veya mesleki kuruluþlar tarafýndan belirlenen fire miktarýný
aþan kayýplara iliþkin giderler için yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu
yapýlamayacaðý,
*
Ýmalatta kullanýlmak için alýnan ancak imalata girmeden eskime, bozulma,
çürüme, çatlama vb. nedenlerle kullanýlamaz hale gelen ve bu nedenle imalatta
veya ambalajlamada kullanýlabilme vasfýný yitiren hammadde ve malzeme ile
ambalaj maddeleri; son kullanma tarihinin geçmesi, çeþitli kimyasallar
içerdiðinin tespit edilmesi gibi nedenlerle kanunen tekrar satýlmasý mümkün
olmayan ve imha edilen bisküvi, çikolata, konserve gibi gýda ürünleri; Saðlýk
Bakanlýðýnca kullanýmýnýn yasaklanmasý nedeniyle imha edilen ilaçlar ile
kullaným süresi içinde formül hatasý bulunan, miadýnýn dolmasý veya hasar
görmesi nedeniyle kullanýlamaz hale gelmiþ, üretimden kalkmýþ, insan saðlýðýný
tehdit eden ilaçlar; hatalý dikim, renk farklýlýðý, leke ve benzeri nedenlerle
ya da þirket politikasý gereði satýþý mümkün olmadýðýndan imha edilen mallar;
kullaným ömrünü tamamladýðý için imha edilen araç lastikleri için yüklenilen K.D.V.'nin
indirim konusu yapýlamayacaðý,
*
Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farklarý ve benzeri
giderler ile transfer fiyatlandýrmasý yoluyla örtülü olarak daðýtýlan
kazançlarýn kurum kazancýnýn tespitinde indirim konusu yapýlmasý kabul
edilmediðinden, bu giderler dolayýsýyla ödenen K.D.V.'nin de indirim konusu
yapýlmasýnýn mümkün olmadýðý,
konularý özet olarak öne çýkan
hususlardýr.
Sirkülerde
açýklanan konularýn ayrýntýlarý aþaðýda kaydedilmektedir.
1.) Vergiye Tabi Olmayan veya Vergiden Ýstisna Edilmiþ Bulunan
Ýþlemlerle Ýlgili K.D.V.'nin Durumu :
Bilindiði gibi, K.D.V. Kanunu'nun
30/a maddesine göre, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiþ bulunan
iþlemlerle ilgili yüklenilen vergilerin indirim konusu yapýlmasý mümkün
deðildir.
1.1:) Vergiye tabi olmayan iþlemlere iliþkin yüklenilen K.D.V.'nin
durumu:
K.D.V.
Kanunu'nun 1. maddesinde verginin konusunu oluþturan iþlemler;
*
Ticari, sýnai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapýlan
teslim ve hizmetler,
*
Her türlü mal ve hizmet ithalatý,
*
Diðer faaliyetlerden doðan teslim ve hizmetler:
olarak sýralanmýþtýr.
Ayný
kanunun 6. maddesinde de iþlemlerin Türkiye'de yapýlmasýnýn, mallarýn teslim
anýnda Türkiye'de bulunmasýný, hizmetin Türkiye'de yapýlmasýný veya hizmetten
Türkiye'de faydalanýlmasýnýn gerektiði ifade edilmektedir. Bu kapsama girmeyen,
yani vergiye tabi olmayan teslim ve hizmetler nedeniyle yüklenilen vergiler
indirim konusu yapýlamamaktadýr.
Sirkülerde
konuya iliþkin olarak;
*
Yurt dýþýndaki mallarýn Türkiye'ye getirilmeksizin yine yurt dýþýna satýþý
yoluyla yapýlan transit (doðrudan) ihracat iþlemi,
*
Türkiye'de K.D.V. mükellefi olan bir firmanýn yabancý bir ülkede yer alan
fabrikasýnda üretilen mallarýn yurtdýþýnda satýþý,
*
Yurt dýþýndaki havayolu firmalarýna yurtdýþýnda yolcu taþýmak üzere yapýlan
uçuþ hizmetleri,
*
Yurt dýþýna çýkartýlan kamyon, iþ makinesi, tarým makinesi vb. araçlarýn yine
yurtdýþýndaki kiþi ve kurumlara kiralanmasý,
*
Türkiye'de mükellef olan avukatýn yurtdýþýnda görülen bir davada müvekkilini
temsil etmesi,
*
Türk inþaat firmasýnýn yurtdýþýnda otoyol inþaatý yapmasý,
*
Türkiye'de mukim bir inþaat firmasýnýn yurtdýþýnda yaptýðý inþaatlara iliþkin
bakým, onarým, montaj gibi hizmetlerin Türkiye'de mukim baþka bir firma
tarafýndan yurtdýþýnda yapýlmasý,
gibi iþlemler örnek verilerek, bu
iþlemler nedeniyle Türkiye'de K.D.V. ödenmiþ olmasý halinde, verginin konusuna
girmeyen bu iþlemlere ait yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu yapýlamayacaðý
açýklanmýþtýr.
Öte
yandan, bu iþlemler K.D.V.'nin konusuna girmediðinden, ihracat veya transit
taþýmacýlýk istisnasý gibi herhangi bir istisna kapsamýnda deðerlendirilmek
suretiyle K.D.V. iadesi talep edilmesi de mümkün deðildir.
1.2:) Vergiden istisna edilmiþ iþlemlere iliþkin yüklenilen K.D.V.'nin
durumu:
K.D.V. Kanununun 11, 13, 14, 15 ve
17/4-s maddeleri ile 17/4-c, 17/4-r (kýsmi olarak), 17/4-t, geçici 12 ve geçici
23. maddeleri uyarýnca vergiden istisna edilmiþ bulunan iþlemler dýþýnda
vergiden istisna edilmiþ bulunan iþlemlerle ilgili yüklenilen vergilerin
indirimi mümkün deðildir.
Sirkülerde konuya iliþkin olarak
aþaðýdaki örnekler verilmiþtir:
* Kanunun 17/1 maddesinde sayýlan kurum
ve kuruluþlara bedelsiz olarak yapýlan her türlü mal teslimi ve hizmet ifalarý
nedeniyle yüklenilen vergiler indirim konusu yapýlamayacaktýr. Bu kapsamda,
Saðlýk Bakanlýðýna baðýþlanacak hastanelerin veya Milli Eðitim Bakanlýðýna
baðýþlanacak okullarýn inþasý nedeniyle yüklenilen K.D.V. veya kamu menfaatine
yararlý bir derneðe, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanýnan vakfa yapýlan
ayni baðýþlarla ilgili yüklenilen K.D.V. indirim konusu yapýlamayacaktýr.
* Tarým Müdürlükleri Döner Sermaye
Ýþletmeleri veya Tarýmsal Kalkýnma Kooperatifleri tarafýndan tarýmý yaymak,
ýslah ve teþvik amacýyla zirai araþtýrmalar, arazi ýslah çalýþmalarý yapýlmasý;
tohumluk, fidan, damýzlýk hayvan teslimleri Kanun'un 17/1-a maddesi gereðince K.D.V.'den
istisna olduðundan bu teslimlerle ilgili alýþ vesikalarýnda gösterilen veya bu
ürünlerin maliyetleri içinde yer alan K.D.V.'nin indirim konusu yapýlmasý
mümkün bulunmamaktadýr.
Kamu menfaatine yararlý bir derneðe ait
saðlýk biriminin K.D.V.'den müstesna olan saðlýk hizmeti ifalarý ile ilgili
olarak yüklenmiþ olduðu K.D.V. indirim konusu yapýlamayacaktýr.
* Teknoloji geliþtirme bölgelerinde faaliyet
gösterenler tarafýndan verilen bazý yazýlým hizmetleri dolayýsýyla yüklenilen K.D.V.,
ürettikleri yazýlýmý Türkiye'de satmalarý kaydýyla indirim konusu
yapýlmayacaktýr. Ancak, söz konusu yazýlým hizmetinin yurt dýþýndaki bir
müþteriye verilmesi halinde Kanunun 11 ve 12. maddeleri kapsamýnda K.D.V.
istisnasý uygulanacak, Kanunun 32. maddesine göre bu iþlem nedeniyle yüklenilen
K.D.V. indirim konusu yapýlabilecek, indirilemeyen K.D.V. ise iade
edilebilecektir.
* 2863 sayýlý Kanun kapsamýndaki tescilli
taþýnmaz kültür varlýklarýnýn rölöve, restorasyon ve restitüsyon
projelendirmelerinden yararlananlara verilen mimarlýk hizmetleri ile projelerin
uygulanmasý kapsamýnda yapýlacak teslimler K.D.V.'den istisna olup, istisna
kapsamýna giren iþlemleri yapanlarýn bu iþlemler nedeniyle yüklendikleri K.D.V.'yi
indirim konusu yapmasý mümkün bulunmamaktadýr.
*
Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin kurulmasý amacýyla
oluþturulan iktisadi iþletmelerin arsa ve iþyeri teslimi K.D.V.'den istisna
olduðundan bu teslimler nedeniyle yüklenilen vergiler indirim konusu
yapýlamayacaktýr.
2.) Binek Otomobillerinin Alýmýnda Ödenen K.D.V.'nin Durumu :
Bilindiði gibi, K.D.V. Kanunu'nun
30/b maddesi hükmüne göre, faaliyetleri kýsmen veya tamamen binek
otomobillerinin kiralanmasý veya çeþitli þekillerde iþletilmesi olanlarýn bu
amaçla kullandýklarý binek otomobillerinin alýþ belgelerinde gösterilen K.D.V.
hariç olmak üzere, K.D.V. mükelleflerinin binek otomobili alýmýnda
yüklendikleri K.D.V.'nin indirimi mümkün deðildir.
Bu çerçevede sirkülerde, taksi
iþletmecisi, sürücü kursu ve otomobil kiralama þirketi gibi iþletmelerin
faaliyetleri ile ilgili satýn aldýklarý binek otomobilleri nedeniyle ödenen K.D.V.'nin
indirim konusu yapýlabileceði; bu mükelleflerin binek otomobilinin alýþ
belgesinde gösterilen K.D.V.'nin, ait olduðu takvim yýlý aþýlmamak kaydýyla,
ilgili belgelerin kanuni defterlere kaydedildiði vergilendirme döneminde, bu
araçlarýn fiilen faaliyette kullanýlmaya baþlanýlýp baþlanýlmadýðýna
bakýlmaksýzýn indirilebileceði açýklanmýþtýr.
Örneðin; mükellef tarafýndan araç
kiralama faaliyetinde kullanýlmak üzere Ocak/2010 döneminde satýn alýnan araç
nedeniyle ödenen K.D.V., bu dönemde aracýn kiralanýp kiralanmadýðýna
bakýlmaksýzýn indirilebilecektir.
Ayrýca binek otomobili iþletmeciliði
ile uðraþan mükelleflerin iþletme amacý dýþýnda satýn aldýklarý binek
otomobillerinin alýþ belgelerinde gösterilen K.D.V.'nin indirim konusu
yapýlmasý mümkün deðildir.
Sirkülerde
konuya iliþkin olarak aþaðýdaki örnekler verilmiþtir.
*
Otomobil kiralama þirketinin kiralama amacý dýþýnda þirketin kendi ihtiyacý
için aldýðý otomobili (örneðin; genel müdüre tahsis edilen otomobil, bir
pazarlama þirketinin satýþ elemanýna tahsis ettiði otomobil vb.) nedeniyle
yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu yapýlmasý mümkün bulunmamaktadýr.
*
A Oto Servis ve Ticaret A.Þ. nin test sürüþü aracý olarak aktifine kaydettiði
binek otomobiline ait yüklenilen K.D.V.'yi indirim konusu yapmasý mümkün
deðildir.
* Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 87.04 tarife pozisyonunda belirtilen taþýtlarýn
sonradan deðiþiklik yapýlarak binek otomobiline dönüþtürülmesi durumunda, bu
taþýtlarýn iktisabýnda yüklenilen K.D.V. ile binek otomobiline dönüþüm nedeniyle
oluþacak ÖTV farký üzerinden hesaplanacak K.D.V. indirim konusu
yapýlamayacaktýr. Taþýtýn alýmýnda indirim konusu yapýlan K.D.V. ise, dönüþüm
iþleminin yapýldýðý dönemde indirim hesaplarýndan çýkarýlarak "ilave
edilecek K.D.V." olarak beyan edilecektir.
3.) Zayi Olan Mallara Ait K.D.V.'nin Durumu :
Katma Deðer Vergisi Kanunu'nun 30.
maddesinin c bendinde; deprem, sel felaketi ve Maliye Bakanlýðýnýn yangýn
sebebiyle mücbir sebep ilan ettiði yerlerdeki yangýn sonucu zayi olanlar hariç
olmak üzere, zayi olan mallarýn K.D.V.'sinin indirilemeyeceði hüküm altýna
alýnmýþtýr.
K.D.V. sisteminde alýþ belgelerinde
gösterilen verginin indirilmesi, bu mallarýn satýþý sýrasýnda mala eklenen
deðerin vergilendirileceði düþüncesine dayanmaktadýr. 1 Seri No'lu K.D.V. Genel
Tebliði'nde, zayi olan mallar için satýþ ve dolayýsýyla yaratýlan bir katma
deðer olmayacaðýndan, bu mallara iliþkin alýþ vesikalarýnda gösterilen verginin
indirilmesinin, zayi olan mallar üzerindeki vergi yükünü tamamen ortadan
kaldýracaðý, bu nedenle, Kanun'un 30/c maddesi uyarýnca, zayi olan mallarýn
alýþ vesikalarýnda gösterilen K.D.V.'nin mükellefin vergiye tabi iþlemleri
üzerinden hesaplanan K.D.V.'den indirilemeyeceði belirtilmiþtir.
Öte yandan ayný bentte, deprem, sel
felaketi ve Maliye Bakanlýðý'nýn yangýn sebebiyle mücbir sebep ilân ettiði
yerlerdeki yangýn sonucu zayi olan mallar nedeniyle yüklenilen vergilerin
indirimine olanak tanýnmaktadýr.
Örneðin; sel felaketi nedeniyle bir
þirketin deposunda yer alan mallarýn zayi olmasý veya Maliye Bakanlýðý'nca
yangýn sebebiyle mücbir sebep ilan edilen yerde olmasý koþuluyla, yangýn
nedeniyle mallarýn kullanýlamaz duruma gelmesi halinde bu mallara iliþkin
yüklenilen vergiler indirim konusu yapýlabilecektir.
Buna karþýlýk Maliye Bakanlýðý'nca
yangýn sebebiyle mücbir sebep ilan edilmediði sürece, yangýn sonucu zayi olan
mal nedeniyle yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu yapýlmasý mümkün deðildir.
Örneðin, ithal edilen mallarýn depolandýðý antrepolarda çýkan yangýn sonrasýnda
Maliye Bakanlýðý'nca mücbir sebep ilan edilmediði takdirde zayi olan mallarýn
ithalinde ödenen K.D.V. nin indirim konusu yapýlmasý mümkün deðildir.
3.1.) Mallarýn Zayi Olmasý Sonucu Meydana Gelen
Kayýplarýn K.D.V. Karþýsýndaki Durumu:
113
Seri No'lu K.D.V. Genel Tebliði'nin (E) bölümünde, kullaným süresi geçen veya
kullanýlamayacak hale gelen mallarýn zayi olan mal olarak deðerlendirileceði, K.D.V.
Kanunu'nun 30/c maddesine göre mükelleflerce bu mallarýn iktisabýnda yüklenilen
K.D.V.'nin indirim konusu yapýlmasýnýn mümkün olmadýðý ifade edilmiþtir.
Bu
çerçevede sirkülerde;
* Ýmalatta kullanýlmak için alýnan ancak imalata
girmeden eskime, bozulma, çürüme, çatlama vb. nedenlerle kullanýlamaz hale
gelen ve bu nedenle imalatta veya ambalajlamada kullanýlabilme vasfýný yitiren
hammadde ve malzeme ile ambalaj maddeleri,
* Son kullanma tarihinin geçmesi, çeþitli
kimyasallar içerdiðinin tespit edilmesi gibi nedenlerle kanunen tekrar
satýlmasý mümkün olmayan ve imha edilen bisküvi, çikolata, konserve gibi gýda
ürünleri,
*
Saðlýk Bakanlýðý'nca kullanýmýnýn yasaklanmasý nedeniyle imha edilen ilaçlar
ile kullaným süresi içinde formül hatasý bulunan, miadýnýn dolmasý veya hasar
görmesi nedeniyle kullanýlamaz hale gelmiþ, üretimden kalkmýþ, insan saðlýðýný
tehdit eden ilaçlar,
* Hatalý dikim, renk farklýlýðý, leke ve benzeri
nedenlerle ya da þirket politikasý gereði satýþý mümkün olmadýðýndan imha
edilen mallar,
* Kullaným ömrünü tamamladýðý için imha edilen
araç lastikleri için yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu yapýlamayacaðý
açýklanmýþtýr.
3.2.) Mallarýn
Deðerinin Düþmesi Sonucu Meydana Gelen Kayýplarýn K.D.V. Karþýsýndaki Durumu:
Sirkülerde,
malýn tamamen yok olmamasý, ancak deðerinde önemli derecede düþüklük meydana
gelmesi halinde malýn zayi olmasý hükümlerinin geçerli olmayacaðý; bu durumda
mallarýn zayi olmasý deðil düþük bedelle veya zararýna satýþý söz konusu
olacaðýndan, bu mallarýn iktisabý dolayýsýyla yüklenilen K.D.V.'nin indirim
konusu yapýlabileceði açýklanmýþtýr.
Örneðin;
* Üretim esnasýnda renginde problem olan
giyeceklerin,
* Yangýn sonucu tamamen yok olmayan ve ekonomik
deðeri olan yedek parça ve malzemelerin,
daha düþük bir fiyatla satýlmasý
halinde, bunlar nedeniyle yüklenilmiþ ve indirim konusu yapýlmýþ K.D.V.'nin
tekrar beyan edilmesine gerek olmadýðý açýklanmýþtýr.
3.3.) Fire Sonucu
Meydana Gelen Kayýplarýn K.D.V. Karþýsýndaki Durumu:
Bilindiði
gibi, fire, bir malýn imalat sürecinde veya tüketiciye arzýna kadar kendi doðal
akýþý içinde uðradýðý fiziksel kayýp olarak tanýmlanmaktadýr.
Sirkülerde
bu taným kapsamýnda, imalat sýrasýnda veya sonrasýnda meydana gelen firelerin
zayi olan mal kapsamýnda deðerlendirilmesinin mümkün olmadýðý belirtilerek, bu
durumda, daha önce indirim konusu yapýlan K.D.V.'nin de düzeltilmesine gerek
olmadýðýna; ancak, yasal düzenleme veya ilgili mesleki kuruluþlar tarafýndan
belirlenen fire miktarýný aþan kayýplara iliþkin giderlerin, Gelir veya
Kurumlar Vergisi Kanunlarýna göre kazancýn tespitinde indiriminin kabul
edilmemesi halinde, bu giderler dolayýsýyla yüklenilen K.D.V.'nin de indirim
konusu yapýlmasýnýn mümkün olmadýðý açýklanmýþtýr.
Örneðin;
* Akaryakýtýn depolanmasý sýrasýnda ortaya çýkan
ve ilgili kuruluþlar tarafýndan belirlenen oranlar dahilindeki kayýplar,
* Balýk çiftliklerinde balýk üretimi esnasýnda
pazarlama aþamasýna ulaþýncaya kadar geçen süreçte, balýk üretim ve besleme
firesi olarak oluþan balýk ölümleri,
* Tavuk çiftliklerinde, üretimin doðal sonucu
oluþan kayýplar,
* Hazýr giyim eþyasý dikiminde veya ayakkabý
yapýmýnda üretim sürecindeki kesme, biçme, dikme gibi iþlemlerin doðal sonucu
olarak ortaya çýkan kayýplar, fire olarak deðerlendirilmekte olup, bunlara
iliþkin yüklenilen K.D.V. indirim konusu yapýlabilecektir.
4.) Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarýna Göre Kazancýn Tespitinde
Ýndirimi Kabul Edilmeyen Giderler Dolayýsýyla Ödenen K.D.V.'nin Durumu :
K.D.V. Kanunu'nun 30/d maddesi
uyarýnca, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarýna göre kazancýn tespitinde
indirimi kabul edilmeyen (kanunen kabul edilmeyen) giderler dolayýsýyla ödenen K.D.V.
indirim konusu yapýlamamaktadýr. Buna göre, faaliyetin yürütülmesi için gerekli
olan giderler dýþýnda kalan, iþle ilgili bulunmayan veya iþletme sahibinin özel
tüketimine yönelik harcamalar niteliðinde bulunan ve sair kanunen kabul
edilmeyen giderlere iliþkin belgelerde gösterilen K.D.V., mükellefin vergiye
tabi iþlemleri üzerinden hesaplanan K.D.V.'den indirilemeyecektir.
Sirkülerde
bu hükmün uygulanmasýna iliþkin aþaðýdaki örnekler verilmiþtir:
*
Kiralama yoluyla edinilen veya iþletmede kayýtlý olan; yat, kotra, tekne, sürat
teknesi gibi motorlu deniz taþýtlarý ile uçak, helikopter gibi hava
taþýtlarýndan iþletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanlarýn giderleri
ve amortismanlarý, kazancýn tespitinde indirim olarak dikkate alýnmadýðýndan,
bu giderler dolayýsýyla yüklenilen K.D.V.'nin indirim konusu yapýlmasý mümkün
deðildir.
*
Serbest meslek faaliyetini sürdürmek amacýyla satýn alýnan taþýnmazýn bir
kýsmýnýn konut, bir kýsmýnýn iþyeri olarak kullanýlmasý durumunda, söz konusu
taþýnmazýn envanter defterine veya amortisman listelerine kaydedilmesi þartýyla
amortisman giderlerinin yarýsý gider olarak yazýlabileceðinden taþýnmaz
nedeniyle yüklenilen K.D.V.'nin de sadece yarýsý indirim konusu
yapýlabilecektir.
*
Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faiz, kur farklarý ve benzeri
giderler ile transfer fiyatlandýrmasý yoluyla örtülü olarak daðýtýlan
kazançlarýn kurum kazancýnýn tespitinde indirim konusu yapýlmasý kabul
edilmediðinden, bu giderler dolayýsýyla ödenen K.D.V.'nin de indirim konusu
yapýlmasý mümkün bulunmamaktadýr.
Keyfiyet
bilgilerinize arz olunur.
Saygýlarýmýzla
YANIT
YEMÝNLÝ MALÝ MÜÞAVÝRLÝK
VE DENETÝM ANONÝM ÞÝRKETÝ
VERGÝ BÖLÜMÜ
|